Wymiary legarów dobiera się przede wszystkim do rozpiętości między punktami podparcia, a rozstaw legarów do rodzaju i grubości deski. Wysokość przekroju wpływa na sztywność znacznie bardziej niż jego szerokość. Trzeba też odizolować drewno od wilgoci i zachować wymagania producenta desek kompozytowych.
Jak legar pracuje i co oznaczają dwa rozstawy?
Legar jest belką, która przenosi obciążenie z desek na podkładki, wsporniki, bloczki lub inne podpory. Pracuje na zginanie, dlatego jego wymiar musi odpowiadać odległości między punktami podparcia. Im większa rozpiętość, tym większa powinna być wysokość legara.
W praktyce stosuje się przekroje wysokie i stosunkowo wąskie, na przykład 45 × 70 mm albo 45 × 75 mm. Zwiększenie wysokości zwykle poprawia sztywność skuteczniej niż zwiększenie szerokości. Jeśli nie można zastosować wyższego legara ze względu na poziom progu, rozwiązaniem bywa zagęszczenie podpór pod konstrukcją.
Trzeba rozróżnić dwa niezależne parametry:
- Rozstaw legarów to odległość między legarami, na których opiera się deska. Wpływa głównie na ugięcie deski.
- Rozstaw podpór to odległość między podkładkami, wspornikami lub bloczkami znajdującymi się pod jednym legarem. Wpływa na ugięcie samego legara.
- Zmniejszenie rozstawu legarów pomaga cienkiej desce, ale nie zastąpi odpowiedniego podparcia pod legarem.
- Zwiększenie przekroju legara nie pozwala bez ograniczeń zwiększać rozstawu pod deską, ponieważ deska ma własne wymagania.
Przy typowym tarasie drewnianym rozstaw legarów często mieści się w zakresie około 40–50 cm, liczonym od osi do osi. Cieńsze deski, układ pod kątem lub miejsca narażone na większe obciążenia wymagają zwykle gęstszego podparcia. W przypadku kompozytu decyduje instrukcja konkretnego systemu.
Jak dobrać przekrój legara?
Poniższe wartości są punktem wyjścia dla tarasów przydomowych na stabilnym podłożu, z podporami rozmieszczonymi regularnie. Nie zastępują obliczeń konstrukcyjnych. Przy tarasie opartym na słupach, podciągach lub stropie przekrój powinien wynikać z projektu uwzględniającego rozpiętość i obciążenia.
| Rodzaj deski lub systemu | Sugerowany przekrój legara | Maksymalny rozstaw podpór |
|---|---|---|
| Deski drewniane z modrzewia lub innych gatunków | 45 × 70 mm | około 50 cm w typowym układzie |
| Deski świerkowe, sosnowe i termodrewno | 45 × 75 mm | około 50 cm w typowym układzie |
| Deski egzotyczne | 40 × 60 mm | około 50 cm przy krótkich odcinkach |
| Większa rozpiętość lub cięższa konstrukcja | 50 × 100 mm albo 50 × 150 mm | do ustalenia na podstawie obliczeń |
| Deski kompozytowe | profil aluminiowy lub kompozytowy systemu | wyłącznie według instrukcji producenta |
Wymiary 40 × 60 mm, 45 × 70 mm i 45 × 75 mm sprawdzają się przy gęsto rozmieszczonych podporach. Nie należy jednak traktować ich jako uniwersalnych wartości dla każdej konstrukcji. Legar oparty tylko na dwóch końcach pracuje na znacznie większej rozpiętości niż element ułożony na podkładkach co około 50 cm.
Przy desce kompozytowej instrukcja producenta ma pierwszeństwo przed ogólną tabelą. Przykładowe systemy wymagają rozstawu legarów nie większego niż 360 mm, 40 cm, 45 cm albo 50 cm. Różnica wpływa na liczbę profili i rozmieszczenie podpór, a przekroczenie wartości może oznaczać ugięcie deski oraz utratę gwarancji.
Drewno, kompozyt czy aluminium?
Materiał legara powinien mieć trwałość zbliżoną do deski i pasować do sposobu mocowania. Nie chodzi o wygląd, ponieważ podkonstrukcja pozostaje niewidoczna, lecz o odporność na wilgoć, stabilność wymiarową i pewne trzymanie łączników.
| Materiał | Gdzie się sprawdza? | Na co uważać? |
|---|---|---|
| Drewno impregnowane ciśnieniowo | Tarasy drewniane na betonie, kostce lub przygotowanym podłożu | Wymaga izolacji od wilgoci, wentylacji i zabezpieczenia cięć |
| Drewno egzotyczne lub modrzew | Deski o podobnej trwałości i gęstości | Wyższy koszt, konieczność ochrony przed wodą stojącą |
| Kompozyt | Systemy kompozytowe na stabilnym, w pełni podpartym podłożu | Nie nadaje się do dużych przewieszeń, a jego wymiary zależą od systemu |
| Aluminium | Tarasy kompozytowe, balkony, wilgotne podłoża i konstrukcje wymagające małej wysokości | Wyższy koszt i konieczność stosowania kompatybilnych łączników |
Pod deskę kompozytową najczęściej stosuje się profil aluminiowy albo kompozytowy tego samego systemu. Aluminium nie chłonie wody i nie pęcznieje, ale niski profil ma mniejszą sztywność na odcinku, dlatego wymaga gęstszego podparcia. Przykładowe profile mają przekroje 25 × 40 mm, 40 × 50 mm, 30 × 40 mm lub 43 × 53 mm, lecz ostateczny wybór musi wynikać z instrukcji producenta.
Przy drewnie wybierz materiał przeznaczony do warunków zewnętrznych. Impregnacja ciśnieniowa jest wykonana fabrycznie i nie jest tym samym co powierzchniowe malowanie pędzlem. Samo smarowanie nie czyni z nieprzystosowanej kantówki elementu przeznaczonego do stałego kontaktu z wilgotnym gruntem.
Jak zamontować podkonstrukcję?
Prace warto prowadzić w kolejności, która pozwala kontrolować wysokość, spadek i ochronę przed wilgocią:
- Zmierz poziom progu i oblicz sumę wysokości podkładki, legara oraz deski.
- Przygotuj stabilne podłoże i rozmieść podkładki lub wsporniki zgodnie z planowanym rozstawem podpór.
- Ustaw podpory ze spadkiem odprowadzającym wodę. Przy tarasie wentylowanym często przyjmuje się około 2% spadku, jeśli system i warunki wykonawcze tego wymagają.
- Ułóż legary, sprawdź ich równoległość, poziom i rozstaw osiowy.
- Odizoluj legary od podłoża taśmą EPDM lub podkładkami, a górną powierzchnię zabezpiecz taśmą ochronną przed wodą stojącą przy desce.
- Zapewnij przepływ powietrza pod tarasem i pozostaw szczeliny przy ścianach oraz innych przeszkodach.
Legar nie powinien leżeć bezpośrednio na gruncie, betonie ani kostce. Woda zatrzymana w miejscu styku nie odparuje, a drewno zacznie niszczeć od spodu. Na równym podłożu można zastosować podkładki o stałej grubości, natomiast przy różnicach poziomu lepiej użyć wsporników regulowanych. Ich zakres zależy od systemu, w wielu rozwiązaniach wynosi od około 21 mm do ponad 200 mm.
Nie zamykaj szczelnie przestrzeni pod tarasem. Liście, błoto i zabudowa bez otworów wentylacyjnych zatrzymują wilgoć, nawet gdy legary zostały prawidłowo zabezpieczone. Drewniane elementy warto zabezpieczyć przed montażem ze wszystkich stron, szczególnie na końcach i w miejscach cięcia.
Ostrzeżenie: brak dylatacji przy ścianie może zablokować naturalną pracę desek i legarów. Nie dosuwaj konstrukcji na sztywno do muru. Nie układaj też drewna bezpośrednio na gruncie, nawet jeśli zostało powierzchniowo pomalowane impregnatem.
Co sprawdzić przed zakupem?
Przed zamówieniem materiałów przygotuj krótką listę danych, które pozwolą dobrać przekrój i policzyć ilość elementów:
- Grubość i rodzaj deski – drewnianej lub kompozytowej.
- Wymagany rozstaw pod deską – w kompozycie odczytany z instrukcji producenta.
- Rozpiętość między podporami – osobno dla każdego odcinka legara.
- Rodzaj podłoża – beton, kostka, grunt, strop, słupy lub podciągi.
- Wysokość od podłoża do progu – z uwzględnieniem podkładek, legara i deski.
- Obciążenia miejscowe – ciężkie donice, grill, meble lub intensywnie użytkowane wejście.
Jeśli taras jest podwieszany, oparty na słupach albo ma duże rozpiętości, nie dobieraj przekroju wyłącznie z tabeli. Taka konstrukcja wymaga projektu lub obliczeń osoby z odpowiednimi kwalifikacjami. W typowym tarasie na stabilnym podłożu najpierw ustal rozstaw desek, potem rozstaw podpór, a dopiero na końcu wybierz wysokość legara.
